Verzija za štampu rss Bookmark and Share Početak » Novosti » Kultura » Main stream »

ODABRANO ŠTIVO : EVROPA PRE EVROPE

17. 09. 2009.

ODABRANO ŠTIVO : EVROPA PRE EVROPE - U pocetku Evrope ne postoji neki prvobitni princip koji je utemeljuje. Grcki i latinski princip nastupaju s njene periferije i prethode joj; hrišcanski princip dolazi iz Azije i u Evropi doživljava ekspanziju krajem prvog milenija. Tek u metežu naroda koji su pokoreni i koji su bili osvajaci, koji su latinizirani, romanizirani i slavizi-rani ovi principi ce djelovati, potresati i miješati se prije nego se udruže i suprotstave.

Ako tražimo suštinu Evrope, naci cemo tek jedan nestabilan i steriliziran »evropski duh«. Ako vjerujemo da smo otkrili autentican atribut, tada skrivamo neko suprotno svojstvo koje nije manje evropsko. Ako Evropa znaci pravo, ona je takoder i sila; ako znaci demokratiju, ona je i podjarmljivanje; ako je duhovnost, istovremeno je i materijalnost, ako je simbol mjere, istovremeno je i nerazumnost; ako znaci um, ona je takoder i mit, ukljucujuci i ideju uma.

Evropa je jedan neizvjestan pojam koji se rada iz meteža, sa nejasnim granicama, sa promjenjivom geometrijom, koji trpi pomjeranja, raskide i preobrazbe. Rijec je, dakle, o tome da se ideja Evrope ispita upravo s obzirom na ono neizvjesno, mutno, protivurijecno, kako bismo pokušali razviti njen kompleksan identitet.

Neodređena jasnoca

Na prvi pogled, Evropa je jedna do kraja odredena geografska cijelina koju morske obale okružuju sa tri cetvrtine njenih granica. Ali Azija nema prirodnu granicu prema zapadu, a Evropa ima samo jednu vještacku granicu na istoku: Ural. Ono što se na jasan nacin ocrtava to je zapadno poluostrvo Azije, koje je neumjerenošcu jezika nazvano kontinentom. Jasnoca ovog oftalnog zemljopisa ne predstavlja za priobalne zemlje neku medu, nego otvorenost i produžetak. To je otvorenost kojoj ne odgovara ništa slicno na drugim kontinentima: u prosjeku Evropa ima 1 km obale na 290 km2, dok je taj odnos u Africi tek 1 km na 1420 km2.

Na jugu, anticko romanstvo je stvoreno oko Sredozemnog mora, koje je tako postalo unutrašnje jezero, a tadašnje srce Evrope imalo je granicu samo izmedu Carstva i divljih varvara. Zatim, cak iako je, nakon islamskog osvajanja, postalo »granica koja tece«, Sredozemno more je omogucilo glavni dotok arapske kulture u srednjovekovnu Evropu, prije nego što je postalo životna okolina za Veneciju od XI stoljeca i za Ðenovu u XIII stoljecu.

Na zapadu je more predstavljalo životni omotac moderne Evrope, najprije trgovinom preko Lamanša i Sjevernog mora, zatim preko africkih trgovackih agencija portugalskih moreplovaca, i najzad je omogucilo prodor u Ameriku. Preko toliko širokog okeana Sjedi-njene Države su postale izdanak Evrope, a Evropa se istodobno nametnula i nakalemila na indijanske kulture onoga što se od tada nazivalo Latinska Amerika.

Na istoku, gdje ne postoje geografske granice, Azija je zapljusnula Evropu u vrijeme velikih invazija, zatim su Tatari preplavili Kijevsku Rusiju, zatim je Rusija sa svoje strane preplavila Tatare, da bi konacno proširila Evropu na Aziju sve do Vladivostoka. Rusija je postala evropskom, a SSSR je evroazijski.

Praznina i haos

To što se u pocetku nazivalo Evropom, uopšte nije. Evropa. Tako su Grci, u VII soljecu prije nove ere, nazvali nepoznati kontinentalni sjever i vec su se ljudi tada pitali zašto. Herodot se cudio što su njegovi suna rodnjaci tom podrucju dali ime kcerke fenickog kralja, koju je Zeus oteo i prenio na Kretu. Grci su ocigledno okrenuli leda kontinentu i znali su samo za Sredozemlje koje ce postati živi i trgovacki centar Rimskog Carstva. Rimljani su osvojili Španiju, Portugaliju, Galiju i Englesku, koje su bile na obalama okeana, ali su se bezuspješno sukobili sa neukrotivom Germanijom koja je ležala u središtu kontinenta.

Evropa je beozoblicna sjeverna onostranost antickog svijeta. Premda je bila nastanjena vec od najranije istorije, ona nije stupila u Istoriju cak ni u vrijeme opadanja Rimskog Carstva. Ona se razdirala u metežu varvarskih invazija koje su se srucile od istoka prema zapadu, od sjevera prema jugu, koje su se uzajamno progonile, preturale, krvile, miješale, dok konacno nisu izazvale raspad Zapadnog Rimskog Carstva (476). Sa izuzetkom Istocnog Carstva, haos varvarskih kraljevstava ce dominirati od V do VIII stoljeca, haos velikog patchvvork (krpanje, krpeži) naroda, onih koji su tek izišli iz praistorijskog tufa, neki latinizirani, drugi germanski, neki najzad azijatski.

Od tih plemena ce se stabilizovati i mijenjati mozaik bezbrojnih etnija, ukorijenjenih u neobicnoj raznoli¬kosti teritorija. Tako se u samom pocetku formira tekstura Evrope u etnickom šarenilu na kome ce stoljeca tkati forme i likove svoje Istorije i koji ce preživjeti, šta-više ponovo oživjeti, uprkos nasilnom gušenju modernih država.

Istorijska se Evropa, dakle, ne može odrediti putem svojih geografskih granica. Ne može se takoder geografska Evropa odrediti putem stabilnih i zatvorenih is-torijskih granica. To, medutim, nikako ne znaci da se Evropa može rastopiti u svom okruženju. To znaci da te Evropa, kao i svaki znacajan pojam, odreduje putem onog što ga organizuje i što proizvodi njegovu svojstve-nost, a ne putem granica koje su nejasne i promjenjive.

Evropa nije samo bez pravih granica. Ona isto tako nema unutrašnjeg geografskog jedinstva. S tog stanovišta, njena osobenost je, tako reci, u nedostatku jedinstva: unutrašnjost poluostrva nudi krajnju raznovrsnost pejsaža, ciji je zajednicki uzrok u podjeli reljefa, u raznovrsnoj složenosti kopno-more, u raznovrsnosti klime. Ništa dakle nije predodredilo da Evropa postane jedno istorijsko nedjeljivo suštastvo. A ipak je to postala. U cemu? Kada? Kako?

mr. Bojan Jovanović

Izvor: Bgsvetionik

Čitanja: 1971 | Komentara: 0 | Dodaj komentar


John Newman i Milky Chance na Exitu

Nova engleska soul zvezda John Newman, nastupiće u subotu 11. jula, a indie-pop duo Milky Chance 12. jula na glavnoj
{title} - {opis}

ROBMATIC - novi švajcarski DJ star u Beogradu!

U petak 21. Jula na gradskom splavu Lasta nastupiće nova švajcarska Tech-House zvezda - ROBMATIC ROBMATIC je nova sjajna zvezda