Verzija za štampu rss Bookmark and Share Početak » Novosti » Kultura » Main stream »

VELEGRADOVI I DUHOVNI ŽIVOT

09. 06. 2009.

VELEGRADOVI I DUHOVNI ŽIVOT - ODABRANO ŠTIVO : VELEGRADOVI I DUHOVNI ŽIVOT

Izvornik: Georg Simmel, Die Gro&stadt. Vortrage und Aufsatze zur Stadteausstellung. Jahrbuch der Gehe-Stiftung Dresden, sv. 9, 1903.

Najdublji problemi modernog života izviru iz zahteva pojedinca da sačuva samostalnost i osobitost svojega života od nadmoći društva, onoga povijesno nasleđenoga, vanjske kulture i tehnike života - to je posljednja modifikacija borbe s prirodom koju primitivni čovjek mora voditi za svoju tjelesnu egzistenciju. Ako je 18. stoleće pozvalo na oslobađanje od svih povijesno stvorenih sputanosti u državi i religiji, moralu i privredi, kako bi se neometano razvijala izvorno dobra priroda koja je jednaka u svim ljudima; ako je 19. stoleće uz puku slobodu zahtevalo specijalizaciju čoveka i njegova rezultata u podeli rada, što čini pojedinca neusporedivim i koliko je to moguće neophodnim, ali ga time utoliko više upućuje na nadopunjavanje pomoću svih drugih; ako je Nietzsche u bezobzirnoj borbi pojedinaca ili socijalizam upravo u sputavanju sve konkurencije vidio uslov za potpun razvoj pojedinaca - u svemu tome delovao je isti osnovni motiv: otpor subjekta niveliranju i trošenju u društveno-tehničkom mehanizmu. Onde gde se pita o unutarnjoj biti proizvoda specifično modernog života, takoreći o duši tela kulture - kao što mi je to danas namera s obzirom na naše velegradove - odgovor će morati tražiti jednadžbu koju takve tvorevine proizvode između individualnih i nad individualnih sadržaja života, prilagodbu osobe pomoću koje ona izlazi na kraj s vanjskim silama.

Psihološka osnova na kojoj se javlja tip velegradskih individualnosti je intenziviranje živčanog života koje proizlazi iz brzih i neprekidnih izmena vanjskih i unutarnjih dojmova. Čovek je biće koje razlikuje, to jest njegovu svest potiče razlika trenutnog dojma od prethodnoga; trajni dojmovi, neznatnost njihovih razlika, uvrežena pravilnost njihova toka i njihovih suprotnosti takoreći troše manje svesti od brzog gomilanja slika koje se smenjuju, naglog prelaza između onoga što se obuhvaća jednim pogledom, neočekivanosti dojmova koji se nameću. Budući da velegrad stvara upravo te psihološke uslove - svakim prelaskom ulice, tempom i raznolikošću privrednog, profesionalnog, društvenog života - on već u osetilnim temeljima duševnog života, u kvantumu svesti koji od nas zahteva zbog naše organizacije kao bića koja razlikuju sadrži duboku suprotnost prema malom gradu i seoskom životu s polakšim ritmom jednakomernog proticanja njihove osetilno-duhovne slike života. Iz toga se pre svega može shvatiti intelektualistički karakter velegradskog duševnog života nasuprot onom u malom gradu koji je više orjentisan na srce i osećajne odnose. Jer oni imaju svoj koren u nesvjesnim slojevima duše i najbolje rastu u uvjetima mirne jednakomernosti neprekinutih navika. Mesto razuma su pak prozirni, svesni, najviši slojevi naše duše, on je najprilagodljivija od svih naših unutarnjih moći; da bi izašao na kraj s izmeničnošću i suprotnošću pojava, njemu nisu potrebni potresi i unutarnje promene, uz koje bi se jedino konzervativnija duša mogla priviknuti na isti ritam pojava.

I ako tip stanovnika velegrada - koji se, naravno, javlja u tisućama individualnih modifikacija - sebi stvara organ kojim se štiti od iskorenjenosti kojom mu prete strujanja i diskrepancije njegove spoljnje sredine: umjesto srcem, on reagira na njih u bitnome uz pomoć razuma kojemu intenziviranje svesti, koje je proizveo isti uzrok, pribavlja duševne prerogative; time je reakcija na one pojave premeštena u najmanje osetljiv psihički organ koji je najudaljeniji od dubina osobe. Ta racionalnost, prepoznata kao zaštita subjektivnog života od nasilnosti velegrada, grana se u mnogim pojedinačnim pojavama i zajedno s njima. Velegradovi su oduvek bili sedišta novčane privrede zato što raznolikost i nagomilanost privredne razmene osigurava sredstvu razmene važnost do koje u oskudnosti seoskog prometa ne bi došlo.

Izvor: Bgsvetionik

Čitanja: 2087 | Komentara: 0 | Dodaj komentar


John Newman i Milky Chance na Exitu

Nova engleska soul zvezda John Newman, nastupiće u subotu 11. jula, a indie-pop duo Milky Chance 12. jula na glavnoj
{title} - {opis}

ROBMATIC - novi švajcarski DJ star u Beogradu!

U petak 21. Jula na gradskom splavu Lasta nastupiće nova švajcarska Tech-House zvezda - ROBMATIC ROBMATIC je nova sjajna zvezda